Терек вацIje SGgmOo L8bcgI V JjQqK9Aa
И терминдин муькуь манаярни ава, килига: Терек (манаяр).
Терек (гуржи: თერგი Тэрги, осет. Терк, къаб. Тэрч, къарач. Терк суу, чеч. Терк, къум. Терек сув) — Кеферпатан Къавкъазда авай вацӀ. Кьве уьлкведин, Гуржистандин ва Урусат Федерациядин чилерайтIуз авахьзава. Урусатда и вацI ругуд субъектрин чилерайтIуз физва. Къавкъаздин вацӀарикай виридалайни яргъибурукай сад я.
Къене авайбур
- 1 ТIварцIикай
- 2 География
- 3 Гидрология
- 4 Баянар
- 5 ЭлячӀунар
ТIварцIикай[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]
Э. М. Мусаеван фикирдив кьурвал, Терек гаф туьрк чIалан гидроним я ва «къавах» (тарцин) мана гузва. ВацIун тамам тlвар Терексу я, яни «Къавахрин вацI». Идалайни гъейри, А. В. Суперанскаяди ихьтин гиман авунай: Терек гафуни дегь чIаван хунн-булгар чIалал вацI мана гузва. Алимди фичин гиман и регионда гзаф мукьвал-мукьвал гьалтзавай терек гидроним галай вацIарив (Ак-Терек, Кара-Терек, Уч-Терек, Иш-Терек ва мсб.) тестикьарзава.
Дегь гуржи гъиливкхьинра и вацIун тlвар Ломеки хьиз гьалтзава. Чечен-ингуш чIаларал Ломеки «сувун ятар» лагьай чIал я [1].
География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]
Терек вацӀу вичин кьил Къавкъаздин ЧӀехи цӀиргъинилай, Трус кIама авай 2 713 метр кьакьан Зилга-Хох муркӀадилай къачузава. ВацӀун яргъивал 623 км я, бассейндин гьяркьуьвал 43 200 км².
Гидрология[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]
ВацIуз къвезвай ятарин тахминан 70 % гатфаринни-гатун бередал къвезва. Терек вацIу вичин тIишиз гъизвай ятарин йисан юкьван кьадар 11 куб/км я. Абурукай 4 куб/км дугунриз ва маса крариз харж жезва. Гьуьлуьв тахминан 6 куб/км агакьзава. Цин рагъулвал 400—500 г/м³ я (Волга вацIалай кьведра гзаф я). Са сан къене Терек вацIу 9 – 26 миллион тон накьв акъудзава.
Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]
- ↑ Чудеса России: Терек
ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]
- Терек (река) — Советрин чӀехи энциклопедияда авай макъала.
- Терек в «Словаре современных географических названий»